Όταν αγοράζετε ένα νέο iPhone σε ένα Apple Store, ένας υπάλληλος σας βοηθά συνήθως να το ρυθμίσετε, να μεταφέρετε τα δεδομένα σας και να συνδέσετε τον λογαριασμό σας. Μια σειρά καταγγελιών στις ΗΠΑ λέει όμως ότι κάποιοι υπάλληλοι εκμεταλλεύονταν αυτή τη στιγμή για να γράφουν τους πελάτες σε συνδρομές με αυτόματη ανανέωση, χωρίς να τους ενημερώνουν σωστά. Η υπόθεση έχει προκαλέσει μεγάλη συζήτηση και η Apple έχει ήδη κάνει αλλαγές.
Οι καταγγελίες
Οι καταγγελίες έγιναν γνωστές μέσα από μια σειρά βίντεο στο YouTube του Louis Rossmann, τεχνικού ηλεκτρονικών και γνωστού υποστηρικτή των δικαιωμάτων των καταναλωτών και του δικαιώματος επισκευής. Μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες, ο Rossmann δημοσίευσε μαρτυρίες από πελάτες και ανώνυμους υπαλλήλους των Apple Store στις ΗΠΑ.
Κατά τις μαρτυρίες, κάποιοι υπάλληλοι βιάζονταν στη διαδικασία, δεν εξηγούσαν ότι οι δοκιμαστικές συνδρομές θα μετατρέπονταν αργότερα σε πληρωμένες, ή τις παρουσίαζαν ως «δώρα». Σε κάποιες περιπτώσεις, οι υπάλληλοι φέρονται να πατούσαν οι ίδιοι το κουμπί αποδοχής, ώστε ο πελάτης να μη δει ποτέ την οθόνη με τις επιλογές αποδοχής και απόρριψης. Μια ανώνυμη πηγή είπε ότι η πρακτική ήταν συνηθισμένη στους υπαλλήλους με τις καλύτερες επιδόσεις και σε άλλα καταστήματα.
Ο Rossmann είναι γνωστός για τις εκστρατείες του υπέρ του δικαιώματος επισκευής, και έχει συχνά επικρίνει την Apple για τις πρακτικές της. Τα βίντεό του έχουν εκατομμύρια προβολές, και οι καταγγελίες διαδόθηκαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα τεχνολογικά μέσα.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία
Η διαδικασία ονομάζεται «Connect and Personalize». Ο υπάλληλος ζητά από τον πελάτη να σαρώσει έναν κωδικό QR, και με τη συναίνεση του πελάτη μπορεί να δει τις συσκευές του, τις ενεργές συνδρομές του και τις προσφορές για τις οποίες είναι επιλέξιμος. Οι προσφορές εμφανίζονται με τα κουμπιά Agree και Decline.
Αν ο πελάτης αποδεχτεί, η συνδρομή χρεώνεται αυτόματα στον προεπιλεγμένο τρόπο πληρωμής του λογαριασμού Apple, αν δεν έχει λήξει. Η Apple στέλνει email όταν ξεκινά μια δοκιμαστική συνδρομή, αλλά πολλοί πελάτες δεν το προσέχουν, ή δεν καταλαβαίνουν ότι η συνδρομή θα ανανεωθεί με χρέωση.
Το πρόβλημα με αυτή τη διαδικασία είναι ότι ο πελάτης εμπιστεύεται τον υπάλληλο. Όταν ρυθμίζετε ένα νέο κινητό με τη βοήθεια ενός ειδικού, συνήθως δεν διαβάζετε κάθε οθόνη προσεκτικά, και είναι φυσικό να πατάτε συνέχεια χωρίς να το σκεφτείτε. Ακόμα πιο σοβαρό είναι όταν ο υπάλληλος κρατά τη συσκευή και πατά ο ίδιος τα κουμπιά.
Η πίεση των στόχων
Πίσω από την πρακτική φαίνεται να βρίσκεται ένας στόχος πωλήσεων. Η Apple παρακολουθούσε έναν δείκτη για τις υπηρεσίες, το «services attach rate». Σε τουλάχιστον κάποια καταστήματα στις ΗΠΑ, ο στόχος ήταν 40% για κάθε υπάλληλο, δηλαδή τέσσερις στους δέκα πελάτες που αγόραζαν μια συσκευή έπρεπε να εγγραφούν σε τουλάχιστον μία συνδρομή.
Οι συνδρομές είναι πολύ σημαντικές για την Apple. Τα έσοδα από τις υπηρεσίες, όπως το Apple One, το iCloud+, το Apple Music, το Apple TV+ και το AppleCare, αποτελούν ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της εταιρείας, με πολύ υψηλά περιθώρια κέρδους.
Οι στόχοι πωλήσεων δεν είναι κάτι νέο στο λιανεμπόριο. Πολλά καταστήματα ηλεκτρονικών και πάροχοι κινητής έχουν στόχους για τις ασφάλειες, τα αξεσουάρ και τα προγράμματα. Η Apple όμως είχε χτίσει τη φήμη των καταστημάτων της στην εξυπηρέτηση χωρίς πίεση, με υπαλλήλους που δεν πληρώνονται με προμήθεια. Ο στόχος του 40% έρχεται σε αντίθεση με αυτή την εικόνα.
Η απάντηση της Apple
Τις μέρες μετά τα βίντεο του Rossmann, η Apple κατάργησε τον δείκτη των υπηρεσιών για τους υπαλλήλους. Ο επίσημος λόγος ήταν ότι ο δείκτης έχει μικρότερη σημασία την περίοδο των γιορτών, όταν οι πελάτες αγοράζουν συσκευές για δώρα. Η χρονική σύμπτωση όμως είναι προφανής.
Η Apple έστειλε επίσης ένα εσωτερικό σημείωμα στους υπαλλήλους, που τους υπενθυμίζει να σέβονται την ιδιωτικότητα των πελατών και να ζητούν τη συναίνεσή τους. Το σημείωμα αφορά τις δοκιμαστικές συνδρομές, τη διαδικασία Connect and Personalize, την εγγραφή στο πρόγραμμα αναβάθμισης Apple Upgrade και τις εξουσιοδοτήσεις για εργασίες στο Genius Bar.
Δεν είναι σαφές αν οι πελάτες που επηρεάστηκαν θα αποζημιωθούν, ή αν θα ακολουθήσουν νομικές ενέργειες. Στις ΗΠΑ, οι αρχές για την προστασία των καταναλωτών έχουν δείξει τα τελευταία χρόνια αυξημένο ενδιαφέρον για τις συνδρομές που είναι εύκολο να ξεκινήσουν και δύσκολο να ακυρωθούν.
Πώς ελέγχετε τις συνδρομές σας
Ανεξάρτητα από το αν αγοράσατε κάτι σε Apple Store, είναι καλή ιδέα να ελέγχετε τακτικά τις συνδρομές σας. Στο iPhone, ανοίξτε τις Ρυθμίσεις, πατήστε στο όνομά σας στην κορυφή και στη συνέχεια στις Συνδρομές. Εκεί θα δείτε όλες τις ενεργές συνδρομές και τις δοκιμαστικές περιόδους, μαζί με την ημερομηνία ανανέωσης και την τιμή. Μπορείτε να ακυρώσετε όποια δεν θέλετε από την ίδια οθόνη.
Αν μια δοκιμαστική συνδρομή ακυρωθεί πριν τη λήξη της, συνήθως συνεχίζετε να έχετε πρόσβαση μέχρι το τέλος της δοκιμαστικής περιόδου, χωρίς χρέωση.
Στη λίστα των συνδρομών θα δείτε και όσες έχετε ξεκινήσει μέσα από εφαρμογές τρίτων, όπως υπηρεσίες streaming, εφαρμογές γυμναστικής ή παιχνίδια, εφόσον η πληρωμή γίνεται μέσω του App Store. Συχνά, ο έλεγχος αυτός αποκαλύπτει συνδρομές που είχαμε ξεχάσει εντελώς.
Πώς ζητάτε επιστροφή χρημάτων
Αν έχετε ήδη χρεωθεί για μια συνδρομή που δεν ζητήσατε, μπορείτε να ζητήσετε επιστροφή χρημάτων από τον ιστότοπο της Apple για την αναφορά προβλημάτων, reportaproblem.apple.com. Συνδεθείτε με τον λογαριασμό σας, επιλέξτε την αίτηση επιστροφής χρημάτων και ακολουθήστε τα βήματα. Ελέγχετε επίσης τακτικά τις κινήσεις της κάρτας ή του τραπεζικού λογαριασμού σας για χρεώσεις που δεν αναγνωρίζετε.
Στο Android, ο έλεγχος γίνεται από την εφαρμογή Google Play. Πατήστε στην εικόνα του προφίλ σας, στις Πληρωμές και συνδρομές και στις Συνδρομές, όπου θα δείτε όλες τις ενεργές συνδρομές που έχουν γίνει μέσω του Play Store, με την ημερομηνία ανανέωσης και την επιλογή ακύρωσης.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Apple δεν έχει δικό της κατάστημα στην Ελλάδα, οπότε οι Έλληνες αγοράζουν συνήθως iPhone από τους παρόχους κινητής, τις αλυσίδες ηλεκτρονικών ή το ηλεκτρονικό κατάστημα της Apple. Οι καταγγελίες αφορούν τα καταστήματα της Apple στις ΗΠΑ. Ωστόσο, προσφορές για δοκιμαστικές συνδρομές εμφανίζονται και κατά τη ρύθμιση ενός νέου iPhone, για παράδειγμα για το Apple Music ή το Apple TV+, και πολλοί τις αποδέχονται χωρίς να το σκεφτούν. Ο έλεγχος των συνδρομών αξίζει σε κάθε περίπτωση.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών προβλέπει σαφή ενημέρωση για τις συνδρομές και δικαίωμα υπαναχώρησης για τις αγορές από απόσταση, κάτι που δίνει στους Ευρωπαίους καταναλωτές επιπλέον προστασία.
Ένα ακόμα χρήσιμο εργαλείο είναι οι ειδοποιήσεις. Όταν ξεκινάτε μια δοκιμαστική συνδρομή, βάλτε μια υπενθύμιση στο ημερολόγιο λίγες μέρες πριν τη λήξη της, για να αποφασίσετε αν θέλετε να συνεχίσετε. Έτσι, δεν θα σας εκπλήξει μια χρέωση που ξεχάσατε.
Συμπέρασμα
Οι καταγγελίες για εγγραφές σε συνδρομές χωρίς συναίνεση στα Apple Store των ΗΠΑ οδήγησαν την Apple να καταργήσει τον στόχο του 40% και να υπενθυμίσει στους υπαλλήλους τους κανόνες. Για όλους εμάς, είναι μια καλή αφορμή να ανοίξουμε τις Ρυθμίσεις και να δούμε για τι πληρώνουμε. Εσείς πότε ελέγξατε τελευταία φορά τις συνδρομές σας;
Συχνές ερωτήσεις
Τι καταγγέλλεται;
Ότι υπάλληλοι των Apple Store στις ΗΠΑ έγραφαν πελάτες σε συνδρομές με αυτόματη ανανέωση χωρίς σωστή ενημέρωση.
Ποιος ήταν ο στόχος των υπαλλήλων;
Σε κάποια καταστήματα, 40% των πελατών έπρεπε να εγγραφούν σε τουλάχιστον μία συνδρομή.
Τι έκανε η Apple;
Κατάργησε τον δείκτη των υπηρεσιών και υπενθύμισε στους υπαλλήλους να ζητούν συναίνεση.
Πώς ελέγχω τις συνδρομές μου;
Στο iPhone, Ρυθμίσεις, το όνομά σας και Συνδρομές.
Μπορώ να πάρω πίσω τα χρήματα;
Μπορείτε να ζητήσετε επιστροφή από το reportaproblem.apple.com.


