Σήμερα η λέξη smartphone είναι τόσο συνηθισμένη που σχεδόν δεν τη λέμε πια. Λέμε απλώς κινητό. Κάποτε, όμως, η λέξη ήταν καινούργια, και το πρώτο κινητό που τη χρησιμοποίησε στη διαφήμισή του ήταν ένα Ericsson με κρυφή οθόνη αφής: το Ericsson R380.
Στο δεύτερο Retro Beats της ημέρας, το toctoc.gr θυμάται τον πρόγονο όλων των σημερινών κινητών, ένα τηλέφωνο που έμοιαζε απλό απ’ έξω και έκρυβε έναν μικρό υπολογιστή από μέσα.
Πρεμιέρα στη CeBIT
Η Ericsson παρουσίασε το R380 στη CeBIT του Ανόβερου, στις 19 Φεβρουαρίου 1999. Η πορεία μέχρι τα καταστήματα ήταν μακριά, και το κινητό άρχισε να πωλείται γύρω στον Σεπτέμβριο του 2000. Ήδη από τον Δεκέμβριο του 1999, το περιοδικό Popular Science το είχε συμπεριλάβει στις πιο σημαντικές εξελίξεις της επιστήμης και της τεχνολογίας της χρονιάς.
Το R380 θεωρείται το πρώτο κινητό που διαφημίστηκε ως smartphone. Η λέξη ήθελε να περιγράψει κάτι καινούργιο: ένα κινητό τηλέφωνο που ήταν ταυτόχρονα και ψηφιακός βοηθός, αυτό που τότε λέγαμε PDA, με ημερολόγιο, σημειώσεις, επαφές και email.
Ένα κινητό με κρυφή οθόνη
Το πιο έξυπνο στοιχείο του R380 ήταν η σχεδίαση. Κλειστό, έμοιαζε με ένα συνηθισμένο κινητό της εποχής, με αριθμητικό πληκτρολόγιο και μικρή οθόνη στο πάνω μέρος. Είχε περίπου το μέγεθος ενός κανονικού κινητού και ζύγιζε 160 γραμμάρια, λίγο περισσότερο από τα συνηθισμένα κινητά αλλά πολύ λιγότερο από τους υπολογιστές τσέπης της εποχής.
Το πληκτρολόγιο, όμως, ήταν πάνω σε ένα καπάκι. Όταν το ανοίγατε, αποκαλυπτόταν μια μεγάλη, φαρδιά ασπρόμαυρη οθόνη αφής, που καταλάμβανε σχεδόν όλη την πρόσοψη της συσκευής. Με τη γραφίδα ή με το δάχτυλο, μπορούσατε να διαβάζετε και να γράφετε email, να διαχειρίζεστε το ημερολόγιο, να κρατάτε σημειώσεις και να περιηγείστε σε σελίδες WAP. Κλείνοντας το καπάκι, το R380 γινόταν ξανά ένα απλό κινητό για κλήσεις.
Ήταν μια λύση στο μεγάλο δίλημμα της εποχής: πώς να έχεις μεγάλη οθόνη για δουλειά χωρίς να κουβαλάς μια ογκώδη συσκευή.
EPOC: ο πρόγονος του Symbian
Το R380 έτρεχε το λειτουργικό EPOC, στην έκδοση Release 5.1, το οποίο εξελίχθηκε στο Symbian, το λειτουργικό που θα κυριαρχούσε στα έξυπνα κινητά της Nokia, της Sony Ericsson και άλλων για μια δεκαετία. Το R380 θεωρείται η πρώτη συσκευή με Symbian. Η διεπαφή του βασιζόταν σε ένα σχέδιο αναφοράς με την ονομασία Emerald.
Το EPOC είχε γεννηθεί στους υπολογιστές τσέπης της βρετανικής Psion, που ήταν πολύ δημοφιλείς στους επαγγελματίες τη δεκαετία του 1990. Η Ericsson, η Nokia και η Motorola ένωσαν τις δυνάμεις τους με την Psion για να φτιάξουν τη Symbian, με στόχο ένα κοινό λειτουργικό για τα έξυπνα κινητά του μέλλοντος.
Ο μεγάλος περιορισμός
Το R380 είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, που σήμερα φαίνεται σχεδόν αδιανόητο: δεν μπορούσατε να εγκαταστήσετε δικές σας εφαρμογές. Είχε μόνο όσες εφαρμογές είχε βάλει η Ericsson από το εργοστάσιο. Σε αντίθεση με τους υπολογιστές της Psion, που είχαν μεγάλη βιβλιοθήκη προγραμμάτων, το R380 ήταν κλειστό σύστημα.
Αυτός ο περιορισμός έδειχνε ότι η ιδέα του smartphone ήταν ακόμα στην αρχή της. Η μεγάλη αλλαγή, η δυνατότητα του χρήστη να επιλέγει και να εγκαθιστά εφαρμογές, θα ερχόταν με τα επόμενα μοντέλα, και θα γινόταν η καρδιά των smartphones με τα σημερινά καταστήματα εφαρμογών.
Τιμή και εκδόσεις
Το R380 κόστιζε στην κυκλοφορία του περίπου 700 €, πολύ ακριβότερο από ένα κορυφαίο κινητό της εποχής όπως το Ericsson T28s, που κόστιζε γύρω στα 500 €. Ήταν κινητό για επαγγελματίες και λάτρεις της τεχνολογίας. Δεν ήταν ποτέ κλειδωμένο σε πάροχο.
Υπήρχαν τρεις εκδόσεις. Το αρχικό R380s υποστήριζε τα δίκτυα GSM των 900 και 1800 MHz. Το R380 World, που ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο του 2000, ήταν για την αμερικανική αγορά, με 900 και 1900 MHz. Και το R380e, που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2001, έφερε μικρές βελτιώσεις στο λογισμικό, στην εμφάνιση και στην αυτονομία.
Το R380 και οι Έλληνες επαγγελματίες
Στην Ελλάδα των αρχών του 2000, τα έξυπνα κινητά ήταν σχεδόν άγνωστα στο ευρύ κοινό. Το R380 ήταν εργαλείο για λίγους: στελέχη πολυεθνικών, ανθρώπους της πληροφορικής και τεχνολογικά ενθουσιώδεις, που ήθελαν να έχουν το ημερολόγιο και το email τους στην τσέπη. Για τους περισσότερους, το κινητό ήταν ακόμα για κλήσεις και SMS, και το να διαβάζεις email από το τηλέφωνο έμοιαζε με σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
Η κληρονομιά
Το R380 ήταν ο σαφής πρόγονος των Sony Ericsson P800 και P900, που κυκλοφόρησαν μετά τη συγχώνευση της Ericsson με τη Sony στα κινητά. Αυτά τα μοντέλα κράτησαν την ιδέα του πληκτρολογίου που ανοίγει για να αποκαλύψει μεγάλη οθόνη αφής, πρόσθεσαν έγχρωμη οθόνη και κάμερα, και κυρίως επέτρεψαν την εγκατάσταση εφαρμογών. Έγιναν από τα πιο αγαπημένα έξυπνα κινητά της δεκαετίας του 2000.
Πώς ήταν η καθημερινή χρήση
Η χρήση του R380 ήταν μια εμπειρία ανάμεσα σε δύο κόσμους. Για κλήσεις και SMS, το χρησιμοποιούσατε κλειστό, όπως κάθε κινητό. Για οτιδήποτε άλλο, ανοίγατε το καπάκι και δουλεύατε με τη γραφίδα στην οθόνη αφής, σαν σε υπολογιστή τσέπης. Η οθόνη ήταν ασπρόμαυρη και αντανακλαστική, κάτι που την έκανε ευανάγνωστη στον ήλιο, αλλά δύσκολη στο σκοτάδι χωρίς φωτισμό.
Ο συγχρονισμός με τον υπολογιστή, για επαφές, ημερολόγιο και email, ήταν από τις πιο χρήσιμες λειτουργίες για τους επαγγελματίες. Τα ραντεβού που έβαζε η γραμματέας στο Outlook του γραφείου εμφανίζονταν στο κινητό, και οι επαφές ήταν πάντα ενημερωμένες. Σήμερα αυτό γίνεται αυτόματα μέσω του cloud, αλλά το 2000 ήταν σχεδόν μαγικό.
Η ιστορία του Symbian
Το Symbian, που ξεκίνησε με το R380, έγινε τα επόμενα χρόνια το πιο διαδεδομένο λειτουργικό για έξυπνα κινητά στον κόσμο. Το χρησιμοποίησαν εκατοντάδες εκατομμύρια κινητά της Nokia, της Sony Ericsson, της Samsung και άλλων. Η κυριαρχία του κράτησε μέχρι την εμφάνιση του iPhone το 2007 και του Android λίγο αργότερα, που άλλαξαν ριζικά την αγορά.
Σήμερα, ένα R380 σε λειτουργική κατάσταση είναι σπάνιο κομμάτι για τους συλλέκτες, ακριβώς επειδή πουλήθηκαν λίγα κομμάτια. Η θέση του στην ιστορία, όμως, είναι εξασφαλισμένη: είναι το κινητό με το οποίο ξεκίνησε η εποχή των smartphones, πολύ πριν η λέξη γίνει κομμάτι της καθημερινής μας ζωής.
Η ιδέα του πληκτρολογίου που ανοίγει για να αποκαλύψει μεγάλη οθόνη θυμίζει, με κάποιο τρόπο, τα σημερινά αναδιπλούμενα κινητά. Τα Galaxy Z Fold και το iPhone Duo κάνουν κάτι παρόμοιο: μια μικρή συσκευή που ανοίγει για να γίνει μεγαλύτερη. Το R380 το είχε σκεφτεί πρώτο, με την τεχνολογία του 2000.
Μια μικρή συσκευή που άλλαξε τα πάντα.
Και όλα ξεκίνησαν από ένα Ericsson με κρυμμένη οθόνη αφής, πριν από πάνω από είκοσι πέντε χρόνια.
Γιατί το θυμόμαστε
Το Ericsson R380 δεν έγινε εμπορική επιτυχία, και λίγοι το θυμούνται σήμερα. Ήταν όμως η πρώτη απόπειρα να συνδυαστεί το τηλέφωνο με τον υπολογιστή σε μια συσκευή που χωρά στην τσέπη, και το πρώτο που τόλμησε να ονομαστεί smartphone. Κάθε φορά που ανοίγουμε ένα email ή μια εφαρμογή στο κινητό μας, ζούμε την ιδέα που το R380 έφερε πρώτο στην αγορά. Το είχατε δει ποτέ από κοντά;
Συχνές ερωτήσεις
Ποιο ήταν το πρώτο smartphone;
Το Ericsson R380 θεωρείται το πρώτο κινητό που διαφημίστηκε ως smartphone. Παρουσιάστηκε το 1999 και κυκλοφόρησε το 2000.
Τι λειτουργικό είχε το Ericsson R380;
Είχε το EPOC Release 5.1, τον πρόγονο του Symbian, και θεωρείται η πρώτη συσκευή με Symbian.
Πώς ήταν η οθόνη του R380;
Κάτω από το καπάκι με το πληκτρολόγιο υπήρχε μεγάλη ασπρόμαυρη οθόνη αφής.
Μπορούσες να εγκαταστήσεις εφαρμογές στο R380;
Όχι, είχε μόνο τις εφαρμογές που είχε βάλει η Ericsson.
Πόσο κόστιζε το Ericsson R380;
Περίπου 700 € στην κυκλοφορία, έναντι περίπου 500 € για το Ericsson T28s.
