Σήμερα είναι αυτονόητο ότι από το κινητό μας στέλνουμε email, διαβάζουμε ειδήσεις και δουλεύουμε έγγραφα. Το 1996, όμως, τα περισσότερα κινητά μόλις που έστελναν SMS, και το internet ήταν κάτι που ζούσε σε ογκώδεις υπολογιστές με θορυβώδη modem. Εκείνη τη χρονιά, η Nokia παρουσίασε μια συσκευή που έμοιαζε να έρχεται από το μέλλον: ένα κινητό που άνοιγε στα δύο και αποκάλυπτε πληκτρολόγιο και φαρδιά οθόνη. Το Nokia 9000 Communicator.
Η παρουσίαση
Το Communicator ανακοινώθηκε στην έκθεση CeBIT του 1996 και κυκλοφόρησε στις 15 Αυγούστου του ίδιου χρόνου. Η τιμή του ήταν εντυπωσιακά υψηλή: στη Βρετανία κόστιζε ποσό που σε σημερινά χρήματα αντιστοιχεί σε περίπου 2.300 €. Ήταν σαφώς συσκευή για στελέχη και επαγγελματίες που χρειάζονταν το γραφείο τους παντού, και η Nokia την τοποθέτησε ακριβώς εκεί.
Ένα κινητό που άνοιγε σαν βιβλίο
Κλειστό, το Communicator έμοιαζε με ένα μεγάλο, χοντρό κινητό της εποχής, με μικρή οθόνη και αριθμητικό πληκτρολόγιο στην πρόσοψη. Με αυτό μπορούσες να κάνεις κλήσεις όπως με κάθε κινητό. Όταν όμως το άνοιγες σαν βιβλίο, αποκαλυπτόταν μια μονόχρωμη οθόνη με ανάλυση 640 × 200 πίξελ και ένα πλήρες πληκτρολόγιο QWERTY. Ξαφνικά, το κινητό γινόταν ένας μικρός υπολογιστής.
Οι διαστάσεις ήταν 173 × 64 × 38 χιλιοστά και το βάρος 397 γραμμάρια, δηλαδή σχεδόν διπλάσιο από ένα σημερινό μεγάλο smartphone. Στην τσέπη του σακακιού ήταν βαρύ, αλλά για όσους το χρησιμοποιούσαν, άξιζε κάθε γραμμάριο.
Τι μπορούσε να κάνει
Στο εσωτερικό υπήρχε επεξεργαστής Intel i386 στα 24 MHz, ο ίδιος τύπος επεξεργαστή που έτρεχε σε προσωπικούς υπολογιστές λίγα χρόνια νωρίτερα, και 8 MB μνήμης. Το λογισμικό ήταν το PEN/GEOS 3.0, ένα γραφικό περιβάλλον σχεδιασμένο για συσκευές με περιορισμένους πόρους.
Οι δυνατότητες ήταν εντυπωσιακές για την εποχή. Το Communicator έστελνε και λάμβανε fax, μέσω σύνδεσης δεδομένων GSM στα 9,6 kbit/s. Διαχειριζόταν email και SMS, είχε περιηγητή για το internet, μπορούσε να εκτυπώσει μέσω υπερύθρων και έτρεχε επαγγελματικές εφαρμογές, όπως ημερολόγιο, επαφές και σημειώσεις.
Η ταχύτητα των 9,6 kbit/s σήμερα μοιάζει αστεία. Μια απλή ιστοσελίδα χρειαζόταν λεπτά για να φορτώσει, και οι εικόνες συνήθως απενεργοποιούνταν. Αλλά το 1996, η δυνατότητα να διαβάσεις το email σου στο αεροδρόμιο ή να στείλεις fax από ένα ταξί ήταν κάτι πρωτόγνωρο.
Ένα από τα πρώτα smartphones
Το Communicator θεωρείται από τα πρώτα smartphones στην ιστορία. Είχαν προηγηθεί το IBM Simon του 1994 και το HP OmniGo 700LX, που ανακοινώθηκε το 1995, αλλά το Communicator ήταν αυτό που έκανε την ιδέα γνωστή σε ευρύτερο κοινό. Ήταν η πρώτη φορά που ένας μεγάλος κατασκευαστής κινητών έδινε σε τόσους ανθρώπους ένα πραγματικό κινητό γραφείο.
Η συσκευή κέρδισε αρκετά βραβεία, ανάμεσά τους το GSM World Award του 1997 και τη διάκριση για το καλύτερο νέο προϊόν της χρονιάς από το Business Week.
Από τον Άγιο στο Hollywood
Το Communicator έγινε και σύμβολο στην ποπ κουλτούρα. Το 1997, ο Val Kilmer το χρησιμοποιούσε ως Simon Templar στην ταινία The Saint, ενώ εμφανίστηκε και στην ταινία Bad Company του 2002, με τους Anthony Hopkins και Chris Rock. Αναφέρεται ακόμα και στο μυθιστόρημα Glamorama του Bret Easton Ellis. Για πολλούς θεατές, ήταν η πρώτη φορά που έβλεπαν ένα κινητό να κάνει πράγματα που μέχρι τότε έκαναν μόνο οι υπολογιστές.
Πώς ήταν να το χρησιμοποιείς
Η χρήση του Communicator ήταν μια εμπειρία σε δύο επίπεδα. Για τις κλήσεις, κρατούσες το κινητό κλειστό στο αυτί, όπως κάθε κινητό της εποχής, με την κεραία να εξέχει από την κορυφή. Για όλα τα υπόλοιπα, το άνοιγες πάνω σε ένα τραπέζι ή στα γόνατα, και πληκτρολογούσες με τους αντίχειρες ή με δύο δάχτυλα, όπως σε ένα μικρό laptop.
Το πληκτρολόγιο ήταν μικρό αλλά πλήρες, με γράμματα, αριθμούς και σύμβολα, και επέτρεπε τη γραφή μεγάλων κειμένων, κάτι αδιανόητο με το αριθμητικό πληκτρολόγιο των κινητών. Πολλοί επαγγελματίες έγραφαν αναφορές, σημειώσεις συναντήσεων και ολόκληρα email στο Communicator, και τα έστελναν από όπου κι αν βρίσκονταν.
Η οθόνη, αν και μονόχρωμη, ήταν φαρδιά και καθαρή, κατάλληλη για κείμενο. Οι εφαρμογές είχαν απλά μενού και πλήκτρα συντόμευσης, ώστε να δουλεύεις γρήγορα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η μπαταρία, που με έντονη χρήση δεδομένων άδειαζε γρήγορα, και φυσικά το κόστος των δεδομένων, που χρεώνονταν με το λεπτό.
Η τεχνολογία πίσω από την ιδέα
Το πιο έξυπνο κομμάτι του Communicator ήταν η απόφαση να βάλει έναν πλήρη υπολογιστή μέσα σε ένα κινητό, αντί να προσθέσει λειτουργίες σε ένα κλασικό τηλέφωνο. Η Nokia συνδύασε το κομμάτι του τηλεφώνου, που βασιζόταν στο υλικό των κινητών της, με ένα ξεχωριστό υπολογιστικό σύστημα με επεξεργαστή Intel. Τα δύο μέρη επικοινωνούσαν μεταξύ τους, ώστε οι εφαρμογές να μπορούν να στέλνουν fax, email και μηνύματα μέσω του δικτύου GSM. Ήταν μια ακριβή και σύνθετη λύση, αλλά έκανε δυνατό κάτι που κανένα άλλο κινητό της εποχής δεν μπορούσε.
Η σειρά Communicator
Η σειρά Communicator έγινε σήμα κατατεθέν της Nokia για τους επαγγελματίες για περισσότερο από μια δεκαετία. Μετά τα 9000, 9110 και 9210, ακολούθησαν μοντέλα όπως το 9300 και το 9500, με έγχρωμες οθόνες, Wi-Fi και κάμερα, και τελικά το E90 του 2007. Όλα διατήρησαν τη βασική ιδέα: ένα κινητό που ανοίγει για να γίνει υπολογιστής τσέπης.
Οι διάδοχοι
Το επόμενο μοντέλο, το Nokia 9110, ήταν σημαντικά ελαφρύτερο, στα 253 γραμμάρια, με νεότερο επεξεργαστή βασισμένο στον i486. Η σειρά συνέχισε μέχρι το 2000 με το Nokia 9210, που έκανε μια μεγάλη αλλαγή: πέρασε στο λειτουργικό Symbian, το οποίο θα γινόταν η βάση για τα smartphones της Nokia για την επόμενη δεκαετία.
Η ιδέα του Communicator, ενός κινητού που ανοίγει για να γίνει μικρός υπολογιστής, συνεχίστηκε με διάφορες μορφές για χρόνια. Και κατά κάποιο τρόπο ζει ακόμα και σήμερα στα αναδιπλούμενα κινητά, όπως το Galaxy Z Fold και το iPhone Duo, που ανοίγουν σαν βιβλίο για να δώσουν μεγαλύτερη οθόνη.
Πέντε χρόνια μπροστά
Το 2012, ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Nokia, Jorma Ollila, είπε για το Communicator ότι η εταιρεία ήταν πέντε χρόνια μπροστά. Και είχε δίκιο. Οι λειτουργίες του, email, internet, εφαρμογές, έγιναν τελικά ο πυρήνας κάθε σύγχρονου smartphone. Η ειρωνεία είναι ότι η Nokia, που ήταν τόσο μπροστά το 1996, δεν κατάφερε να κρατήσει το προβάδισμα όταν τα smartphones έγιναν μαζικά, μετά την έλευση του iPhone και του Android.
Το Communicator στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα του 1996, η κινητή τηλεφωνία ήταν ακόμα σε πρώτα βήματα, με δύο μόνο δίκτυα και ακριβές χρεώσεις. Ένα Communicator ήταν σπάνιο θέαμα, κυρίως στα χέρια στελεχών μεγάλων εταιρειών, δικηγόρων και επιχειρηματιών που ταξίδευαν συχνά. Για τους περισσότερους, ήταν μια συσκευή που έβλεπαν σε περιοδικά και ταινίες, και που φαινόταν σχεδόν σαν επιστημονική φαντασία.
Γιατί το θυμόμαστε
Το Nokia 9000 Communicator ήταν βαρύ, ακριβό και αργό με τα σημερινά μέτρα. Ήταν όμως η πρώτη ματιά σε έναν κόσμο όπου το γραφείο χωράει στην τσέπη. Κάθε φορά που απαντάμε σε ένα email από την παραλία, χρωστάμε κάτι σε αυτό το μεγάλο γκρι κινητό που άνοιγε στα δύο. Το είχατε δει ποτέ από κοντά;
Συχνές ερωτήσεις
Πότε κυκλοφόρησε το Nokia 9000 Communicator;
Ανακοινώθηκε στην CeBIT του 1996 και κυκλοφόρησε στις 15 Αυγούστου 1996.
Τι μπορούσε να κάνει το Communicator;
Κλήσεις, fax, email, SMS, περιήγηση στο internet, εκτύπωση μέσω υπερύθρων και επαγγελματικές εφαρμογές.
Πόσο ζύγιζε;
397 γραμμάρια, με διαστάσεις 173 × 64 × 38 χιλιοστά.
Σε ποια ταινία εμφανίστηκε;
Στο The Saint του 1997 με τον Val Kilmer και στο Bad Company του 2002.
Ποιοι ήταν οι διάδοχοί του;
Το Nokia 9110, ελαφρύτερο στα 253 γραμμάρια, και το Nokia 9210 του 2000 με Symbian.
